राज्यात सुरू असलेल्या जातीगणनेमुळे निर्माण झालेल्या गोंधळाच्या पार्श्वभूमीवर, गदग-डंबळ तोटंदार्य मठाचे जगद्गुरू डॉ. तोटंद सिद्धराम महास्वामी यांनी लिंगायत धर्मीयांना जनगणना फॉर्ममध्ये ‘लिंगायत धर्म’ नमूद करण्याचे आवाहन केले आहे.

राज्यात सरकारने जातीगणना सुरू केली आहे. लोकांची सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक स्थिती जाणून घेणे हा या सर्वेक्षणाचा उद्देश आहे. मात्र, घाईगडबडीत सुरू असलेल्या या सर्वेक्षणामुळे नागरिकांमध्ये, विशेषतः लिंगायत समाजात मोठा गोंधळ निर्माण झाला आहे.

लहान-लहान समुदाय लिंगायत धर्मापासून दूर जात असताना, अखंड लिंगायत समाजाला एकसंध आणि मजबूत ठेवण्यासाठी सर्वांनी आपले प्रतिष्ठा बाजूला ठेवून प्रामाणिक प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. संविधानाच्या कलम २५ नुसार, देशात प्रचलित असलेल्या सर्व धर्मांना मान्यता देणे हे सरकारचे आद्य कर्तव्य आहे. याच कारणामुळे जनगणना फॉर्ममध्ये ८ व्या रकान्यातील ११ व्या उप-रकान्यात ‘इतर’ अशी स्वतंत्र जागा ठेवण्यात आली आहे. “येथे सर्व लिंगायत बांधवांनी गणतदार/कर्मचाऱ्यांना ‘लिंगायत धर्म’ असे लिहिण्यास सांगावे. तसेच त्यांनी ते लिहिले आहे की नाही, याची खात्री करून घ्यावी,” असे डॉ. तोटंद सिद्धराम महास्वामी यांनी म्हटले आहे. या संदर्भात प्रसिद्धीपत्रक जारी करताना त्यांनी पुढे सांगितले की, अलीकडे अनेक मठाधिपती आणि जागतिक लिंगायत महासभेने धर्माच्या रकान्यात ‘हिंदू’ असे लिहू नये, अशी सूचना केली आहे. तसेच, अखिल भारत वीरशैव लिंगायत महासभेने हा विषय लिंगायत बांधवांच्या विवेकावर सोडला आहे. ही बाब लक्षात घेऊन, सर्वांनी ८ व्या धर्माच्या रकान्यात ‘लिंगायत धर्म’ असेच लिहावे.

“९ व्या जातीच्या रकान्यात वीरशैव लोकांनी ‘वीरशैव’ असे, वीरशैव लिंगायत लोकांनी ‘वीरशैव लिंगायत’ असे, तर लिंगायतच्या इतर उपगटांतील लोकांनी आपल्या जातीचे नाव (उदा. लिंगायत पंचमसाळी, लिंगायत कुडूवक्कलिग, लिंगायत बणजीग, लिंगायत रेड्डी) नमूद करावे. जातींमध्ये उपजाती असल्यास, त्या उपजातीच्या रकान्यात नमूद कराव्यात. यामुळे लिंगायत समाजाची अचूक लोकसंख्या निश्चितपणे कळू शकेल,” असे श्रीगुरू म्हणाले.

‘लिंगायत’ हा एक विशिष्ट धर्म आहे. विविध कामे करणारे उपगट आज जरी जाती म्हणून ओळखले जात असले, तरी सर्वांना मिळणाऱ्या संस्कारांमध्ये आणि धार्मिक आचरणांमध्ये कोणताही फरक नाही. स्त्री आणि पुरुष दोघांनाही समान धार्मिक स्वातंत्र्य आहे. हा धर्म बसववादी शरण यांनी ‘कायक-दासोह’ या तत्त्वांखाली स्थापित केला आहे. समानता हे या धर्माचे मूळ तत्त्वज्ञान आहे. सर्व जीवांचे कल्याण व्हावे, हाच या धर्माचा उद्देश आहे. “या धर्माचे अनुयायी जगात एक विशिष्ट समुदाय आहेत आणि त्यांची संस्कृतीही खास आहे. या समाजाचे अस्तित्व लयाला जाता कामा नये. या समाजाचे आणि संस्कृतीचे रक्षण आणि संवर्धन करणे हे प्रत्येक लिंगायत बांधवाचे कर्तव्य आहे,” असे मत याच वेळी श्रीगुरूंनी व्यक्त केले.

१ सप्टेंबर पासून बसवजन्मभूमी बसवनाबागवाडी येथून सुरू झालेले ‘बसव संस्कृती अभियान’, येत्या ५ ऑक्टोबर रोजी राज्याची राजधानी बेंगळुरू येथील अरामाणे मैदानावर सकाळी ११ वाजता समारोप होणार आहे. कर्नाटकच्या सर्व जिल्हा केंद्रांना भेट देऊन, बसववादी शरण यांच्या तत्त्वज्ञानाचा जनतेपर्यंत प्रसार करण्यात या अभियानाला यश मिळाले आहे. “कर्नाटकचे मुख्यमंत्री सिद्धरामय्या विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित असणार असलेल्या या अभियानाच्या समारोप समारंभात, सर्व बसवानुयायींनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहून कार्यक्रमाला यशस्वी करावे,” असे आवाहन श्रीगुरूंनी याच वेळी केले. उत्तर कर्नाटकच्या विविध जिल्ह्यांतून बेंगळुरू येथील समारोपासाठी येणाऱ्या सर्व भक्तगणांना आणि बसवानुयायींना सिद्धगंगा क्षेत्रात स्नान इत्यादी क्रियांसाठी सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येतील. कर्नाटकच्या लिंगायत मठाधिपतींच्या संघटनेच्या वतीने श्रीगुरूंनी सर्व भक्तांना मोठ्या संख्येने उपस्थित राहण्याचे आवाहन केले आहे.