एकेकाळी दुष्काळग्रस्त म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या विजापूर जिल्ह्यावर आता शैक्षणिक मागासलेपणाचा शिक्का बसण्याची वेळ आली आहे. शिक्षण विभागाच्या गलथान कारभाराने येथील मुलांना दररोज १२ किलोमीटर पायी शाळेत जावे लागत आहे. कोणता आहे हा भाग आणि काय आहे येथील समस्यां पाहुयात या विशेष रिपोर्टमधून

विजापूर जिल्ह्यातील चडचण तालुक्यातील हेब्बाळ वस्तीतील मुलांची शिक्षणासाठी होणारी पायपीट हृदयद्रावक आहे. येथील विद्यार्थ्यांना दररोज १२ किलोमीटर पायी चालत हत्तळी गावी शाळेत जावे लागते. पावसाळ्यात सायंकाळी अंधार पडल्यावर जीव मुठीत घेऊन ही मुले घरी परततात. गेल्या तीन वर्षांपासून पालक शाळा मंजूर करण्यासाठी शिक्षण विभाग आणि जिल्हा प्रशासनाकडे निवेदने देत आहेत, मात्र त्यांच्याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले जात आहे. यामुळे ग्रामस्थांमध्ये तीव्र संताप आहे.

हत्तळी गावातील हेब्बाळ तोटा वस्तीमधील शेतकरी घेणप्पा बिरादार यांनी २० गुंठे जमीन शाळेसाठी दान करण्याची तयारी दर्शवली आहे, तरीही अधिकारी अंगणवाडी आणि प्राथमिक शाळा मंजूर करण्यास टाळाटाळ करत आहेत. यामुळे सुमारे २० हून अधिक मुलांनी शिक्षण अर्धवट सोडले आहे. ५० ते ६० विद्यार्थी दररोज पायी शाळेत जातात. विजापूर जिल्हा मुख्यालयापासून दूर असलेल्या या वस्तीतील लोकांचे गाऱ्हाणे ऐकणारे कोणी नाही. रस्त्यासाठी लोकांनी पैसे जमा करून सुधारणा केली असली, तरी मुलांच्या सुरक्षेची चिंता पालकांना सतावते. शिक्षण विभागाच्या दुर्लक्षामुळे मुले शिक्षणापासून वंचित राहत असून, लोकप्रतिनिधी आणि अधिकाऱ्यांसाठी ही लाजिरवाणी बाब आहे.

सुमारे २० लाख रुपये किमतीची स्वतःची जमीन सरकारला दान करण्यास काही शेतकरी पुढे येत असले, तरी हेब्बाळ वस्तीतील लोकांची मागणी पूर्ण होत नाहीये, असा त्यांचा आरोप आहे. एकीकडे मूलभूत सुविधांअभावी किंवा खाजगी शाळांच्या प्रभावामुळे सरकारी शाळा बंद पडत असताना, या गावात मात्र शेतकरी जमीन दान करूनही सरकारी शाळा मिळत नाहीये. लोकप्रतिनिधींच्या इच्छेचा अभाव आणि शिक्षण विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या दुर्लक्षामुळे मुलांना शिक्षणापासून वंचित राहावे लागत आहे. ‘सर्व शिक्षा अभियान’ आणि ‘सर्वांसाठी शिक्षण’ यांसारख्या घोषणा देणाऱ्या अधिकारी व लोकप्रतिनिधींसाठी ही लाजिरवाणी बाब आहे. या गावातील तोटा वस्तीसाठी तातडीने शाळा मंजूर करून ‘एक मुलगी शिकली, तर एक शाळा उघडली’ या वचनाला ते खरे ठरतात का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.