डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची विचारधारे, समता, शिक्षण आणि सामाजिक न्यायाचा संदेश कर्नाटक, महाराष्ट्र, गोवा व कोकण भागात सातत्याने पोहोचवणारे ज्येष्ठ प्राध्यापक, विचारवंत आणि सामाजिक चळवळीचे कार्यकर्ते प्रा. के. डी. मंत्रेशी (वय ७८) यांचे पुण्याच्या खाजगी रुग्णालयात निधन झाले.

शिक्षण क्षेत्रात प्राध्यापक म्हणून सेवा बजावलेले प्रा. मंत्रेशी हे केवळ विद्यार्थ्यांना पाठ शिकवणारे शिक्षक नव्हते. विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जबाबदारी, देशाबद्दल आस्था, संविधानाची मूल्ये आणि डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांच्या स्वप्नांची जाणीव करून देणारे ते मार्गदर्शक होते. त्यांचे अनेक शिष्य विविध क्षेत्रांत प्रगती करून समाज व देशासाठी योगदान देत आहेत, हे त्यांच्या शैक्षणिक सेवेचे वैशिष्ट्य आहे.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या कुटुंबाशी रक्ताचे नाते असलेले प्रा. मंत्रेशी यांनी कोकण भागात आंबेडकरी चळवळीला नवी ऊर्जा देण्याचे काम केले. त्यानंतर कर्नाटकात येऊन विविध महाविद्यालये, विद्यापीठे आणि सार्वजनिक व्यासपीठांवर त्यांनी आंबेडकरांचे जीवन, संघर्ष, संविधान निर्मितीतील योगदान आणि सामाजिक समतेचा संदेश प्रभावीपणे मांडला.

ते बौद्ध धर्माचे अनुयायी होते आणि बुद्ध, करुणा, प्रज्ञा, समता व मानवतेची तत्त्वे लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचे कार्य त्यांनी केले. आपण राहत असलेल्या परिसरात दर आठवड्याला बुद्ध विहारांमध्ये जाऊन ते धम्माच्या विचारांवर व्याख्याने देत असत. कर्नाटक, महाराष्ट्र, गोवा आणि कोकण भागात त्यांच्या व्याख्यानांना विशेष आदर होता.

वयाची ७८ वर्षे पूर्ण झाली तरी त्यांची सामाजिक बांधिलकी कमी झाली नव्हती. आजारपणाच्या काळातही शक्य तिथे कार्यक्रमांना जाऊन ते आंबेडकर आणि बुद्धांचे विचार लोकांना सांगत असत. आंबेडकर जयंती आणि जन्मशताब्दी वर्षासह विविध उपक्रमांमधील त्यांच्या उपस्थितीला व मार्गदर्शनाला संघटना आणि चाहते विशेष मान देत असत.

प्रा. के. डी. मंत्रेशी यांच्या जीवनाचा आढावा घेतला तर शिक्षण, आंबेडकरी विचारसरणी, बौद्ध धम्म आणि सामाजिक जाणीव हे त्यांच्या आयुष्याचे चार मुख्य आधारस्तंभ होते. त्यांनी शिकवलेले धडे केवळ वर्गापुरते मर्यादित नव्हते; तर समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत समता आणि स्वाभिमानाची जाणीव निर्माण करण्याचा तो प्रयत्न होता.

त्यांच्या निधनाने आंबेडकरी चळवळ, बौद्ध समाज, शिक्षण क्षेत्र आणि सामाजिक विचारवंत वर्गाचे कधीही न भरून निघणारे नुकसान झाले आहे. त्यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये रुजवलेले ज्ञान, समाजात पेरलेली आंबेडकरी विचारसरणी आणि तरुणांना दिलेले मार्गदर्शन पुढील पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरेल.

प्रा. के. डी. मंत्रेशी यांचे पार्थिव आपल्यातून गेले असले तरी त्यांनी आयुष्यभर मांडलेली आंबेडकर-बुद्धांची विचारसरणी सदैव जिवंत राहील.