दुष्काळपीडित घुमटनगरी द्राक्ष आणि लिंबू पिकासाठी प्रसिद्ध आहे. रेशीम खरेदी-विक्रीमुळे येथील रामनगरचे नाव सर्वदूर पोहोचले आहे. त्यातच आता कुमटगी गावात चार मित्रांनी सुरु केलेला स्वयंचलित रेशीम कताई उद्योग विजापूर आणि कलबुर्गी जिल्ह्यांसह कल्याण कर्नाटक प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील रेशीम उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरला आहे. याबाबत सादर आहे हा संपूर्ण वृत्तांत.

होय, विजापूर जिल्हा हा भयाण दुष्काळग्रस्त जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. या भागातील शेतकरी आणि लोक रोजगाराच्या शोधात इतर राज्यात स्थलांतरित होणे सामान्य आहे, परंतु आता विजापूर तालुक्यातील कुमटगी गावात रेशीम सूतकताई युनिट सुरू करण्यात आले आहे. दररोज 5 ते 6 क्विंटल रेशीम येथे खरेदी करून 50 ते 60 किलो रेशीम सूत कताई करून विकले जाते. पी. के. चिंचली, सिद्दय्या मठ, मल्लिकार्जुन बिज्जरगी आणि सुरेश परगोंडा या चार तरुण व्यावसायिकांनी हा रेशीम कारखाना सुरू केला आहे. विभागाच्या अनुदानाचा वापर करून त्यांनी चार एकरांवर मोठे युनिट उभारले असून स्वबळावर चालणारे रेशीम कताई युनिट सुरू केले आहे. तसेच स्थानिक महिला व पुरुषांसह 35 बेरोजगारांना नोकऱ्या देऊन त्यांचे जीवन उजळले आहे.

जिल्ह्यासह राज्यात पिकवलेले रेशीम दलालांमार्फत रामनगरात पाठवले जात होते. परंतु दलाली आणि वाहतूक खर्चामुळे नफा कमी मिळत होता. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांनी रेशीम शेती सोडून दिली. आता हे युनिट सुरू झाल्याने शेतकरी पुन्हा या भागात रेशीम पिकवण्यास उत्सुक आहेत. जिल्ह्यात सुमारे एक हजार एकर क्षेत्रात रेशीम पीक घेतले जाते. रामनगरमध्ये रेशीम प्रति किलो 700 रुपये असा दर मिळत असल्याने शेतकरी दररोज 5 ते 6 क्विंटल रेशीम विक्रीसाठी या युनिटमध्ये आणत आहेत. दलाली आणि वाहतुकीचा खर्च वाचल्याने तसेच रेशीम विनाकारण खराब होणे टळल्याने आता शेतकऱ्यांच्या नफ्यात तिपटीने वाढ झाली आहे. त्यामुळे साहजिकच रेशीम उत्पादक शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर हसू फुलले आहे. तसेच, या युनिटमध्ये स्वयंचलित रेशीम धाग्याचे उत्पादन युनिट असल्याने, शेतकऱ्यांच्या शेतातून येणारे रेशीम गाठींचे वर्गीकरण करून स्वच्छ केले जाते आणि नंतर ते वाळवले जाते. त्यानंतर एआरएम मशीनद्वारे रीलींग केले जातात आणि रेशीम (सूत) 5 किलो रेशीम म्हणून पॅक केले जाते.

सूत राज्याच्या विविध भागातून आणि राज्याबाहेरील रेशीम व्यापाऱ्यांना विकले जाते आणि ते युनिटमध्ये विकत घेतात. अशा प्रकारे, नफ्याचे प्रमाण अधिक येत आहे कारण युनिटसाठी वाहतूक खर्च वाचतो. स्वयंचलित सिल्क अनवाइंडिंग युनिट असल्याने अधिक कामगारांचीही गरज नाही. दररोज 60 किलोपेक्षा जास्त रेशीम कातण्यासाठी येथे केवळ 35 ते 40 कर्मचारी आहेत. सकाळी सहा ते सायंकाळी सहा वाजेपर्यंतच सूत तयार करण्याचे काम केले जात आहे. त्याचा फायदा कामगारांनाही होतो. दुष्काळी भाग असल्याने ग्रामीण भागातील कुमटगी येथील लोकांना या आधी रोजगाराच्या शोधात विजापूर किंवा दूर महाराष्ट्रात जावे लागत असे, किंवा त्यांना गावातील श्रीमंत लोकांच्या शेतात काम करावे लागले. मात्र आता त्यांच्याच गावात स्वयंचलित रेशीम कताई उद्योग सुरु झाल्याने लोकांना गावातच रोजगार उपलब्ध झाला आहे.

अलीकडे, महाराष्ट्र राज्यात, विजापूर जिल्ह्यासह शेजारच्या कल्याण कर्नाटक प्रदेशातील जिल्ह्यातही रेशीम पीक घेतले जात आहे. दूरवरच्या रामनगरात जाऊन रेशीम विकणे अवघड झाले आहे. हे युनिट आता कुमटगीत सुरू झाले असून रामनगरप्रमाणेच येथेही दर मिळत असल्याने रेशीम उत्पादक शेतकऱ्यांना आणखी आनंद झाला आहे. अशी युनिट्स अधिकाधिक स्थापन झाल्यास स्थानिकांना रोजगार मिळण्याबरोबरच रेशीम उत्पादकांनाही फायदा होईल.