जलक्रांती आणि हरितक्रांतीमुळे ज्या जिल्ह्याच्या शेतकऱ्यांचे जीवनमान पूर्णपणे बदलले, त्याच विजापूर जिल्ह्यात आता आणखी एका मोठ्या क्रांतीची नांदी होत आहे. या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजनेला नुकतीच सुरुवात करण्यात आली आहे. जर हा प्रकल्प यशस्वी झाला, तर विजापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसोबतच त्यांच्या संबंधित कुटुंबांचे जीवनमानही उच्च स्तरावर पोहोचेल. यासंबंधीचे सविस्तर वृत्त पुढे देत आहोत.

विजापूर जिल्ह्याची ओळख एकेकाळी कायमस्वरूपी दुष्काळग्रस्त जिल्हा अशी होती. मात्र, सध्या या जिल्ह्यात जलक्रांती आणि हरितक्रांती यशस्वी होताना दिसत आहे. आता या जिल्ह्यात ‘क्षीर क्रांती’ घडवण्यासाठी ‘क्षीर’ नावाचा एक प्रकल्प बागलकोट तालुक्यातील ५ गावांमध्ये राबवला जात आहे. हा प्रकल्प यशस्वी झाल्यास भविष्यात तो संपूर्ण जिल्ह्यासाठी विस्तारित करण्याचा उद्देश आहे. विजापूर शहरात नुकतेच बी.एल.डी.ई. संस्था, कृषिकल्प फाऊंडेशन आणि अक्षयकल्प फाऊंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने, जिल्ह्यात शाश्वत दुग्धव्यवसायाला प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘क्षीर’ पथदर्शी प्रकल्पाला सरकारी शाळेतील मुलांना दूध पाजून अभिनव पद्धतीने सुरुवात करण्यात आली. जिल्हा पालकमंत्री एम.बी. पाटील यांच्या हस्ते याचे उद्घाटन झाले. म्हैसूरजवळील तिपटूर येथील ‘अक्षयकल्प’ मॉडेल प्रेरणादायी असून, तेथील शेतकरी वैज्ञानिक पद्धतीने पशुपालन करून मासिक दीड ते दोन लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळवत आहेत. हाच यशस्वी प्रयोग विजापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्याच्या उद्देशाने बीएलडीई, कृषिकल्प आणि अक्षयकल्प यांच्या सहकार्याने ‘क्षीर’ पथदर्शी प्रकल्पाची सुरुवात केल्याचे त्यांनी सांगितले.

बेंगळुरू येथील ‘असेल कंपनी’चे संस्थापक प्रशांत प्रकाश यांचे बोल शेतकऱ्यांमध्ये उत्साह निर्माण करणारे ठरले आहेत. “गेल्या १५ ते २० वर्षांपासून मी नवनवीन उद्योगांना प्रोत्साहन देत शहरी विकासावर लक्ष केंद्रित केले होते. आता मंत्री एम.बी. पाटील यांच्या सहकार्याने ‘बियॉन्ड बेंगळुरू’ म्हणजे ग्रामीण भागामध्येही उद्योग सुरू करण्याला प्रोत्साहन देण्याचे काम मी प्राधान्याने हाती घेतले आहे,” अशा शब्दांत त्यांनी आपला नवा दृष्टिकोन स्पष्ट केला.

पुढे, ‘क्षीर क्रांती’ ही कृषिप्राधान्य योजना असल्याने यातून ग्रामीण विकास साधला जाईल. एकात्मिक शेतीमध्ये ‘क्षीर क्रांती’ची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. या योजनेच्या यशस्वीतेसाठी कृषी, फलोत्पादन, पशुसंवर्धन, केएमएफ यासह सर्व संबंधित विभाग सहकार्य करतील. तसेच, बी.एल.डी.ई. संस्थेने अर्जुनगी, नागराळ, निडोणी, कुमठा आणि यक्कुंडी या गावांमध्ये हा पथदर्शी प्रकल्प राबवण्यासाठी प्रत्येकी ५० लाख रुपयांची आर्थिक मदत केली आहे. या माध्यमातून अन्नदात्यांचे जीवनमान सुधारण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.

एकंदरीत, विजापूर जिल्ह्यात आता नवनवीन क्रांती घडत असून, जिल्ह्याच्या शेतकऱ्यांमध्ये यातून आशेचा एक नवा किरण निर्माण झाला आहे.