जे कन्नड राज्योत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा करत आहोत त्यांना कर्नाटकच्या एकीकरणासाठी लढणाऱ्यांबद्दल माहिती असायला हवी. आम्ही तुम्हाला एका धर्मनिरपेक्ष मठाबद्दल आणि कर्नाटक आणि देशासाठी बलिदान देणार्या एका मठाधिपतीबद्दल सांगू. केवळ उपदेशच नव्हे तर देशासाठी लढणाऱ्या त्या महान संताला मरणोत्तर कर्नाटक एकात्मता पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. धर्मनिरपेक्ष आणि संघर्षमय पार्श्वभूमीतून आलेला हा इंचागेरी मठ कर्नाटकातील एक दुर्मिळ मठ आहे…कन्नड राज्योत्सवाच्या इन न्यूजच्या या स्पेशल रिपोर्टमध्ये जाणून घेऊ या मठाविषयी.

देशाला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर आपले राज्य संस्थानांमध्ये विभागले गेले. त्या काळात राज्यांचे एकत्रीकरण ही काही सोपी बाब नव्हती. तेव्हा सुरू झालेल्या कर्नाटक एकीकरणाच्या लढ्यात अनेक गृहस्थ सहभागी झाले होते. पण सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेतले ते म्हणजे श्री क्षेत्र इंचगेरी मठाचे माधवानंद प्रभुजी यांनी. विजापूर जिल्ह्यातील इंडी तालुक्यातील इंचगेरी मठाचे अध्यक्ष माधवानंद श्री यांनी हजारो भक्तांना घेऊन कर्नाटक एकत्र करण्यासाठी लढा दिला. माधवानंद प्रभू यांना 21 दिवस आमरण उपोषण करून अनेक प्रांतांमध्ये विभागलेल्या कन्नडच्या एकतेच्या लढ्यात तुरुंगवास भोगावा लागला. त्यांनी गदग, दावणगेरे आणि हुबळीच्या सिद्धारूढ मठात परिषदा आयोजित केल्या आणि संस्थानांच्या विलीनीकरणाची मागणी केली. माधवानंद श्रींच्या देशाला एकत्र आणण्याच्या प्रयत्नांची जाणीव ठेवत, कर्नाटक सरकारने माधवानंद श्री यांना 2006 मध्ये मरणोत्तर कर्नाटक एकात्मता पुरस्काराने सन्मानित केले. मठाचे प्रशासक पम्पकवी बेळगली यांनी मठाच्या वतीने हा पुरस्कार स्वीकारला.

याशिवाय, श्री. माधवानंद यांनी स्वातंत्र्यलढ्यानंतर जमखंडी, जत, रामदुर्ग, म्हैसूर ही संस्थाने भारत संघात विलीन करण्यात सक्रिय भूमिका बजावली. तसेच भारत मातेच्या स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी महाराष्ट्र सीमा आणि बेळगाव जिल्ह्यातील कोटलगी गावांमध्ये बंदुकीचे कारखाने उघडले आणि ते इंग्रजांसाठी एक भयानक स्वप्न ठरले. स्वामींचा नेताजी सुभाषचंद्र बोस आणि महात्मा गांधी यांच्याशी जवळचा संबंध होता. माधवानंदांच्या संघर्षाने हादरलेल्या ब्रिटीश सरकारने त्यांना गोळ्या घालण्याचा आदेश जारी केला. शिवाय, त्यांना इंग्रजांनी पकडले आणि अनेक दिवस मुंबईतील येरवडा तुरुंगात काढावे लागले. आता हा मठ धर्मनिरपेक्ष आहे, हिंदू, मुस्लिम, ख्रिश्चन असा कोणताही भेदभाव न करता सर्व भाविक मठाला भेट देतात. 11 पिठाधिकाऱ्यांसह 30,000 हून अधिक आंतरजातीय विवाह केले आहेत हा मठाचा अभिमान आहे.

आजही देशभरात कन्नड राज्योत्सव 1 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो, त्याच्या बरोबर दुसऱ्या दिवशी 2 तारखेला माधवानंद श्रींची जयंती इंचगेरी मठाच्या 500 हून अधिक शाखा मठांमध्ये साजरी केली जाते. भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी आणि कर्नाटकच्या एकीकरणासाठी काम करणारा इंचगेरी मठ आजही दुर्लक्षित आहे, ही उपरोधिक गोष्ट आहे.