काही दिवसांतच विघ्न निवारक विघ्नेश्वर घरोघरी विराजमान होतील. दरवर्षीप्रमाणेच यंदाही विघ्नहर्त्याच्या प्रतिष्ठापनेत अडचण झाली आहे. मातीच्या मूर्ती आणि पीओपी मूर्ती यावरून सरकार आणि भाविकांमध्ये  गोंधळ सुरू झाला आहे. सरकारने कोणत्याही सुविधा न देता केवळ निर्बंध लादल्याने भाविक आणि मूर्तीकारांमध्ये नाराजी पसरली आहे. याविषयी इन न्यूज–आपली मराठीच्या गणेशभक्तांसाठी हा खास वृत्तांत… 

लाडक्या गणरायाची चतुर्थी अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपली आहे. प्रत्येक गल्ली-गल्लीत, घराघरांत  गणेशजी विराजमान होणार आहेत. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही विजापूर महापालिकेने पर्यावरण रक्षणासाठी म्हणून पीओपी गणेशमूर्तींवर बंदी घातली आहे. महापालिकेच्या या आदेशाविरोधात विजापूर जिल्ह्यातील गणेश मूर्तीकार संतापले आहेत. जिल्हाभरात किमान एक लाखाहून अधिक घरगुती गणेशमूर्तींची प्रतिष्ठापना केली जाते. पण एवढ्या मोठ्या संख्येने मातीचे गणपती मिळणे इतके सोपे नाही. बहुतांश भक्तांची गणेशावर पुरेपूर  श्रद्धा भक्ती आणि गणेशमूर्तीबद्दल त्यांच्या स्वतःच्या भावना, नियम आणि पारंपरिक नाते आहे. मातीच्या गणेशमूर्तींचे फिनिशिंग चांगले नसते, दिसायला ती तितकीशी सुंदर नसते आणि मूर्ती अतिशय नाजूकपणे हाताळावी लागते. याउलट पीओपी गणेशमूर्तींमध्ये रंग आणि फिनिशिंग दिसायला सुंदर असते. भक्तही पीओपीच्या मूर्तीच घेतात. मातीच्या गणेशमूर्ती बनवण्यासाठी जिल्ह्यात कुठेही पाहिलं तरी माती मिळत नसून, यंदा हवामानही मातीच्या गणेशमूर्ती बनवण्यासाठी प्रतिकूल असल्याचं गणेशमूर्तींचे उत्पादक आणि विक्रेते सांगतात.

विजापूर शहरात गणेशमूर्ती बनविणारी 20 हून अधिक कुटुंबे आणि 80 हून अधिक मूर्ती विक्रेते आहेत. गेल्या 2017 पासून आतापर्यंत या सर्वांनी मिळून दरवर्षी जिल्हा प्रशासन, महानगरपालिका यांच्यासाठी मूर्ती बनवण्यासाठी मातीची व्यवस्था केली आणि पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती बनवण्यासाठी मोठा आवार किंवा जागेची व्यवस्था केली असेल तर आम्हाला कोणतीही अडचण नाही, पण जे सरकार आमच्या विनंतीला प्रतिसाद देत नाही आणि पीओपी मुर्तींवर बंदी घालण्याचा आदेश काढत आहे, त्यांनी आम्हाला पर्यायी व्यवस्था करून द्यावी. दिवाळीनंतर जरी गणपतीच्या मूर्ती बनवायला सुरुवात केली असली तरी लाखोंच्या संख्येत गणेशमूर्ती बनवता येत नाहीत, असे त्यांचे म्हणणे आहे. याबाबत सर्वांचे मत विचारले तर मातीच्या गणेशमूर्ती पर्यावरणपूरक आहेत हे खरे आहे. आपल्याला पर्यावरणाचीही काळजी वाटते. पण मातीच्या गणेशमूर्तीची मुख्य अडचण ही आहे की, ती अतिशय नाजूक असून सध्याच्या वातावरणात माती कच्ची राहते. त्यामुळे प्रतिष्ठापना करताना काही बिघडले तर आमचे काही बरेवाईट होईल, अशी भीती भाविकांना वाटते. त्यामुळे शेजारच्या महाराष्ट्राप्रमाणेच इथेही पीओपीला गणेशमूर्ती बसवायला परवानगी द्या, गणेशमूर्तीच्या विल्हेवाटीची योग्य व्यवस्था करा, असे सांगून हिंदूंच्या सणावर बंधने आणि नियम का घालताहेत, असा सवाल मूर्तिकार करत आहेत.

एकंदर, सरकारही मागच्यापुढचा विचार न करता निर्बंध लादते आणि भाविकांच्या रोषाचे लक्ष्य बनते. मग  पीओपी गणेशमूर्ती विक्री नेहमीप्रमाणे सुरू राहते. अशा प्रकारे, आदेश काढण्यापूर्वी मूर्तीकारांच्या मागण्या पूर्ण करण्याची व्यवस्था केली तर हिंदू सणांवर निर्बंधाचा आरोप कमी होईल. सरकारने विघ्नहर्त्याच्या प्रतिष्ठापनेतील विघ्न दूर करण्याचा निर्णय घेतला पाहिजे. तो सरकार कधी घेणार हे पाहावे लागेल.